Patrzysz na tylną łapę psa i widzisz wyraźnie zarysowany staw, więc łatwo uznać, że to właśnie kolano. Najczęściej to staw skokowy, a prawdziwe kolano leży wyżej i dlatego bywa trudniejsze do zauważenia. Stąd biorą się pomyłki, zwłaszcza gdy pies stoi bokiem albo ma gęstą sierść.
W tekście znajdziesz prosty sposób, jak odszukać psie kolano, czym różni się ono od stawu skokowego i jakie objawy mogą wskazywać na ból lub uraz. Dalej wyjaśniam też, jakie problemy najczęściej dotyczą tego stawu i kiedy nie zwlekać z wizytą u weterynarza.
Gdzie pies ma kolana i ile ich ma?
Najłatwiej sprawdzić to na tylnych łapach psa. Kolano leży mniej więcej w środkowej części tylnej kończyny, między udem a podudziem. To staw zginający się do przodu, bliżej brzucha psa, a nie ten widoczny niżej, który wiele osób bierze za kolano, gdy patrzy na sylwetkę z boku.
Pies ma dwa kolana – po jednym w każdej tylnej kończynie. Przednie łapy nie mają kolan. Z przodu znajdują się bark, łokieć, nadgarstek i palce, więc porównywanie psiej przedniej łapy do ludzkiej nogi łatwo prowadzi do pomyłki.
Źródło pomyłki jest proste: u psa pięta nie opiera się o podłoże jak u człowieka. Tylna kończyna jest ustawiona inaczej, więc staw położony niżej wygląda dla wielu osób jak kolano. Gdy pies stoi bokiem, prawdziwe kolano widać wyżej, często częściowo schowane w mięśniach uda i sierści. U szczupłych, krótkowłosych psów bywa wyraźniejsze, u ras masywniejszych trzeba go po prostu szukać wzrokiem wyżej, niż podpowiada intuicja.
Jeśli chcesz znaleźć je u własnego psa, połóż dłoń na udzie tylnej łapy i przesuń ją w dół w stronę łapy. Najpierw wyczujesz umięśnione udo, potem staw kolanowy, a niżej staw skokowy. Taki prosty test zwykle szybko porządkuje, który staw jest który.
Czym różni się kolano od stawu skokowego u psa?
Najłatwiej odróżnić te dwa stawy, gdy pies stoi bokiem. Kolano leży wyżej, bliżej tułowia, mniej więcej tam, gdzie kończy się udo. Staw skokowy znajdziesz niżej – to ten wyraźnie odstający punkt na tylnej łapie, który wielu osobom przypomina ludzką kostkę albo wygląda jak „odwrócone” kolano.
Różnicę dobrze czuć pod dłonią. Nad kolanem znajduje się masywne udo, pod nim podudzie. Staw skokowy leży niżej, a za nim biegnie ścięgno Achillesa w stronę pięty i palców. Jeśli przesuwasz rękę w dół tylnej kończyny, najpierw trafisz na kolano, a niżej na staw skokowy.
Te stawy pracują inaczej podczas ruchu. Kolano ugina się i prostuje, gdy pies siada, wstaje, wybija się do biegu albo wskakuje na kanapę. Staw skokowy mocno pracuje przy odbiciu od podłoża i lądowaniu. U psa idącego wolno zwykle widać, że niższy staw porusza się bardziej sprężyście, a wyższy odpowiada za zgięcie całej kończyny.
Pomyłki biorą się zwykle z patrzenia tylko na zarys nogi. U długowłosych psów kolano bywa schowane w sierści i mięśniach uda, za to staw skokowy mocno odcina się w sylwetce. Dlatego wiele osób bierze ten niższy, lepiej widoczny punkt za kolano. Gdy pies usiądzie i wstanie, łatwiej zobaczyć, który staw leży wyżej i pracuje bliżej brzucha.
Pomaga prosta zasada: jeśli oglądasz tylną łapę i widzisz staw położony nisko, tuż nad dłuższym odcinkiem kończyny zakończonym palcami, patrzysz na staw skokowy. Kolano leży wyżej i zwykle mniej rzuca się w oczy, bo łączy udo z dalszą częścią nogi.
Po czym poznać, że psa boli kolano?
Jeśli pies po spacerze zaczyna oszczędzać jedną tylną łapę, wolniej siada albo przy wstawaniu przenosi ciężar na przód ciała, warto przyjrzeć się kolanu. Ból w tej okolicy nie u każdego psa wygląda tak samo. U jednego pojawia się wyraźne kulenie, u innego tylko krótszy krok i niechęć do wskakiwania na kanapę, choć wcześniej robił to bez wahania.
Najczęstsze sygnały, które można zauważyć w domu albo na spacerze:
- utykanie na tylną łapę
- sztywność po wstaniu z legowiska
- ostrożne siadanie albo siadanie na bok
- nagłe podciąganie tylnej łapy podczas biegu
- niechęć do schodów, wskakiwania do auta i skakania na meble
- przerywanie zabawy po kilku minutach ruchu
- lizanie okolicy kolana
- wyraźna reakcja przy dotyku tej części nogi
Zdarza się, że pies nie kuleje cały czas. Przez kilka kroków biegnie normalnie, potem na moment unosi łapę, a chwilę później znów stawia ją normalnie. Łatwo to zlekceważyć, bo problem wygląda niegroźnie. Takie przerywane utykanie bywa pierwszym sygnałem, że w stawie dzieje się coś nieprawidłowego.
Najwięcej widać przy prostych czynnościach. Zdrowy pies siada równo, wstaje płynnie i bez problemu obraca się w miejscu. Gdy boli go kolano, zaczyna ruszać się ostrożniej. Dłużej układa się do leżenia, odstawia chorą nogę lekko na bok albo opiera się głównie na drugiej tylnej łapie.
Część psów pokazuje ból mniej ruchem, a bardziej zachowaniem. Stają się drażliwe przy wycieraniu łap, unikają dotyku uda i okolicy stawu, odchodzą, gdy próbujesz obejrzeć je po spacerze. Spokojny dotąd pies może odwracać głowę, napinać ciało, a nawet warczeć, kiedy dotykasz bolesnego miejsca. W takiej sytuacji przerwij oglądanie w domu.
Warto zwrócić uwagę, kiedy objawy się pojawiają. Po intensywnym bieganiu, po poślizgu na panelach, po skoku z kanapy albo po gwałtownym skręcie podczas zabawy zwykle widać je szybciej. Gdy problem narasta stopniowo, pies najpierw gorzej znosi dłuższy spacer, wolniej wchodzi po schodach i mniej chętnie siada na komendę. Później pojawia się wyraźniejsze utykanie.
Obrzęk nie zawsze jest dobrze widoczny, zwłaszcza u psów z gęstą sierścią albo mocno umięśnionym udem. Częściej widać zmianę sposobu poruszania niż sam wygląd stawu. Lepiej patrzeć na ruch psa niż od razu szukać dużej opuchlizny.
Niepokoi sytuacja, w której pies przez kilka dni wraca do gorszego chodu po odpoczynku albo po wysiłku. Jednorazowe potknięcie może zdarzyć się każdemu psu. Problem, który wraca, nawet jeśli chwilami ustępuje, wymaga oceny, bo przy kolanie łatwo przeoczyć początek poważniejszej kontuzji albo choroby.
Jakie urazy i choroby najczęściej dotyczą psiego kolana?
Gdy pies nagle zaczyna podciągać tylną łapę po kilku krokach, często chodzi o zwichnięcie rzepki. Ten problem dotyczy zwłaszcza psów małych ras, choć zdarza się też u większych. Rzepka wysuwa się ze swojego toru i na moment blokuje prawidłowy ruch stawu. Obraz bywa charakterystyczny: pies biegnie normalnie, nagle unosi łapę, robi kilka kroków na trzech kończynach, po czym wraca do zwykłego chodu. U części psów taki problem długo wygląda niegroźnie, a z czasem pojawia się częściej i kończy stałym kuleniem albo zmianą ustawienia kończyny.
U większych, aktywnych psów częściej występuje uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego. Czasem dochodzi do niego podczas gwałtownego skrętu, poślizgu albo lądowania po skoku, ale zdarza się też, że więzadło zużywa się stopniowo i pęka bez jednego wyraźnego urazu. Pies zwykle zaczyna oszczędzać nogę, ma problem z pełnym obciążeniem łapy i siada ostrożnie, często odstawiając chorą kończynę. Po kilku tygodniach przeciążeniu ulega druga tylna łapa, bo zwierzę przenosi na nią ciężar ciała.
Zerwaniu albo nadwyrężeniu więzadła często towarzyszy uszkodzenie łąkotki. Wtedy chód staje się jeszcze bardziej nierówny, a przy zginaniu i prostowaniu stawu pojawia się wyraźny ból. Niektóre psy zaczynają krócej stawiać łapę i unikają skręcania w jedną stronę. Przy świeżym urazie objawy są zwykle gwałtowne, przy przewlekłym falują – raz słabną, raz wracają po wysiłku.
U starszych psów albo u tych, które długo przeciążały staw, często rozwija się choroba zwyrodnieniowa kolana. Tu rzadziej widać nagły epizod. Częściej pojawia się coraz sztywniejszy chód po odpoczynku, wolniejsze wstawanie, niechęć do schodów i krótszy krok na spacerze. Po rozruszaniu pies bywa przez chwilę sprawniejszy, ale po dłuższym marszu znów zaczyna oszczędzać nogę. Zwyrodnienie często nie jest pierwszym problemem, tylko następstwem wcześniejszego uszkodzenia rzepki, więzadeł albo łąkotki.
Zdarzają się też stłuczenia, skręcenia i naciągnięcia tkanek wokół stawu. Taki problem częściej pojawia się po poślizgu, zderzeniu z innym psem, gwałtownym hamowaniu w biegu albo skoku na śliskiej nawierzchni. Objawy mogą przypominać poważniejszy uraz: pies kuleje, nie chce zginać nogi, czasem reaguje przy dotyku. Przy lżejszym uszkodzeniu poprawa zwykle przychodzi szybciej, a staw nie traci stabilności.
U rosnących psów dużych ras trzeba jeszcze brać pod uwagę zaburzenia rozwoju stawu. W takich przypadkach kulawizna potrafi pojawiać się okresowo, nasilać po ruchu i wracać mimo odpoczynku. Szczeniak albo młody pies niechętnie biega, szybciej siada w trakcie spaceru, gorzej znosi zabawę z nagłymi zwrotami. Przyczyną nie zawsze jest świeży uraz – czasem problem tkwi w budowie kolana i ujawnia się dopiero wtedy, gdy zwierzę intensywnie rośnie.
Rzadziej źródłem bólu są stany zapalne stawu, zakażenia albo zmiany nowotworowe w okolicy kolana. Tu obraz bywa mniej typowy. Oprócz kulawizny może pojawić się wyraźna opuchlizna, ocieplenie okolicy stawu, większa tkliwość, a czasem także spadek aktywności i gorszy apetyt. Jeśli kolano wygląda inaczej niż zwykle, a pies szybko traci chęć do ruchu, trzeba brać pod uwagę coś więcej niż przeciążenie po spacerze.
Kiedy z psem do weterynarza, jeśli problem dotyczy kolana?
Do gabinetu jedź jeszcze tego samego dnia, jeśli pies nagle przestaje obciążać tylną łapę, skomli przy ruchu, nie pozwala dotknąć okolicy stawu albo po urazie pojawia się wyraźna opuchlizna. Tak bywa po poślizgu, zeskoku z wysokości, zderzeniu z innym psem albo gwałtownym skręcie podczas biegu. Przy świeżym urazie nawet zwykłe chodzenie po mieszkaniu może pogorszyć stan łapy.
Umów wizytę także wtedy, gdy pies co jakiś czas podciąga łapę, a po chwili znów idzie normalnie. Taki objaw łatwo zlekceważyć, bo pojawia się i znika. Jeśli takie epizody wracają przez kilka dni albo zdarzają się coraz częściej, nie czekaj.
Umów wizytę w najbliższych dniach, gdy zauważysz:
- trudność przy wstawaniu z legowiska
- ostrożne siadanie albo wyraźne siadanie na bok
- niechęć do schodów, wskakiwania do auta lub na kanapę
- kulawiznę po spacerze, która wraca po odpoczynku
- lizanie okolicy kolana i reakcję obronną przy dotyku
- krótszy krok jednej tylnej łapy utrzymujący się dłużej niż 24-48 godzin
Szczeniaka albo młodego psa nie obserwuj przez tygodnie.
