Węże zbożowe (Pantherophis guttatus) znane również jako zbożówki, należą do jednych z najczęściej wybieranych gadów wśród miłośników terrarystyki. Ich popularność wynika głównie z atrakcyjnego wyglądu, niewielkich rozmiarów oraz stosunkowo nieskomplikowanych wymagań hodowlanych.
Charakterystyka gatunku
Zbożówki osiągają zazwyczaj długość od 120 do 140 cm, choć zdarzają się osobniki mierzące nawet 190 cm. Przeciętna długość życia w niewoli to kilkanaście lat, a rekordziści dożywają 21–23 lat. Występują naturalnie na obszarze Stanów Zjednoczonych. W środowisku naturalnym charakteryzują się różnorodnym ubarwieniem – od bieli i szarości po odcienie czerwieni.
W hodowlach spotkać można setki odmian barwnych, m.in. czerwone, pomarańczowe, żółte, różowe, białe czy szare. Warto jednak pamiętać, że wzrost liczby nowych odmian to skutek chowu wsobnego, co niestety często wpływa na mniejszą odporność i krótsze życie niektórych osobników.
Do najczęściej spotykanych odmian w Polsce należą:
- Amelanistic
- Snow
- Anerythristic
- Ghost
- Motley – charakteryzuje się okrągłymi plamami na grzbiecie i brakiem klasycznego wzoru na brzuchu.
- Striped – ma pas biegnący przez całe ciało i zredukowany wzór brzuszny.
- Motley/Striped – łączy cechy obu powyższych.
- Zig-zag – zamiast plam, na grzbiecie widoczny jest charakterystyczny zygzak.
- Aztec – posiada nieregularne, chaotycznie rozmieszczone plamy.
Terrarium – warunki utrzymania
Pomimo niewielkich rozmiarów, węże zbożowe wymagają przestronnego terrarium. Dla dwóch dorosłych osobników zaleca się zbiornik o minimalnych wymiarach 80 × 50 × 40 cm. Terrarium powinno zawierać kryjówki, konary, korzenie, liany oraz roślinność – zarówno sztuczną, jak i żywą.
Jako podłoże sprawdzają się:
- włókno kokosowe,
- chipsy kokosowe,
- ręcznik papierowy,
- trociny.
Temperatura
- Dzień: 25–27°C (chłodna strona), 31–33°C (ciepła strona),
- Noc: 24°C (chłodna strona), 27–28°C (ciepła strona),
- Młode osobniki: stała temperatura 27–28°C przez całą dobę.
Do ogrzewania używa się żarówek grzewczych (w dzień) oraz kabli, mat, promienników ciepła (dzień i noc). Wszystkie źródła ciepła muszą być odpowiednio zabezpieczone, aby zapobiec poparzeniom zwierzęcia.
Wilgotność
W terrarium powinna wynosić 50–70%. Przed wylinką zaleca się lekkie zwiększenie wilgotności, co ułatwia zrzucenie skóry. W zbiorniku musi znajdować się pojemnik z wodą, w którym wąż może się swobodnie zanurzyć.
Węże zbożowe są bardzo sprawne w ucieczkach – zbiornik musi być dobrze zabezpieczony przed jakimikolwiek szparami i otworami.
Żywienie węża zbożowego
Młode osobniki żywią się oseskami mysimi, a wraz ze wzrostem podaje się im większy pokarm:
- starsze węże: biegusy mysie, oseski szczurze,
- dorosłe: dorosłe myszy, szczurki 2–4 tygodniowe, jednodniowe pisklaki.
Zasada karmienia: rozmiar pokarmu nie powinien przekraczać średnicy węża w jego najgrubszym miejscu. Zbyt duże ofiary mogą powodować wymioty. W razie wymiotów należy odstawić węża od karmienia na minimum 14 dni i wznowić karmienie bardzo małą ofiarą.
Zaleca się karmienie poza terrarium, w osobnych pojemnikach, co minimalizuje ryzyko przypadkowego połknięcia podłoża. Należy unikać karmienia kilku osobników w jednym zbiorniku – zdarzają się przypadki zjedzenia innego węża wraz z ofiarą.
Oswajanie zbożówki
Węże zbożowe łatwo się oswajają, choć nie rozpoznają opiekuna jako konkretnej osoby. Regularne wyciąganie ich z terrarium sprawia, że stają się spokojniejsze i łatwiejsze w obsłudze. Warto przed kontaktem dokładnie umyć ręce – zapach gryzoni może zostać skojarzony z pożywieniem i sprowokować ugryzienie.
Rozmnażanie
W warunkach naturalnych okres godowy trwa od marca do maja/czerwca, jednak w hodowli możliwe jest rozmnażanie przez cały rok. Pomocne okazuje się zimowanie (listopad–styczeń), po którym osobniki chętniej przystępują do kopulacji.
Do rozmnażania nadają się osobniki:
- Samice: min. 2 lata, waga min. 350 g
- Samce: min. 2 lata, waga min. 250 g
Ciąża trwa 6–8 tygodni. Samica składa od kilku do kilkunastu jaj, które należy inkubować w stałej temperaturze 27–28°C i wilgotności 80–90%. Młode wykluwają się po 55–70 dniach i po pierwszej wylince (po 7–8 dniach) można rozpocząć karmienie.
