Pojawienie się nowego kota w domu to dla wielu opiekunów ekscytujące wydarzenie. W głowie już rodzą się obrazy dwóch mruczków wtulonych w siebie na parapecie, wspólnie polujących na wędkę czy leżących w objęciach na kanapie. Niestety, rzeczywistość często wygląda zupełnie inaczej – syczenie, unikanie, a czasem wręcz otwarte konflikty. Właśnie wtedy pojawia się pytanie: „dlaczego one się nie dogadują?”, a wraz z nim – prośba o pomoc skierowana do behawiorysty.
I bardzo często, gdy specjalista pyta, czy socjalizacja była przeprowadzona z izolacją, opiekun reaguje zaskoczeniem – „Z czym? Nie, po prostu ich puściłem…”. Tymczasem prawidłowo poprowadzony proces zapoznawania kotów od początku mógłby zapobiec całemu stresowi i oszczędzić nerwów wszystkim domownikom – także tym czworonożnym.
Dlatego właśnie powstał ten tekst – by krok po kroku przeprowadzić Cię przez proces spokojnego, przemyślanego wprowadzania nowego kota do domu. Bez presji, bez pośpiechu, z uważnością na potrzeby obu zwierzaków.
Dlaczego izolacja ma znaczenie?
Koty to zwierzęta bardzo wrażliwe na zmiany w środowisku. Choć niektóre z nich są bardziej otwarte i towarzyskie, wiele potrzebuje czasu, by oswoić się z nowym zapachem, nowym układem pomieszczeń, nowym człowiekiem – a co dopiero z nowym kotem.
Próba połączenia dwóch nieznanych sobie osobników bez żadnego przygotowania to jak wrzucenie obcych ludzi do wspólnego mieszkania i oczekiwanie, że się zaprzyjaźnią. Czasem się uda, ale dużo częściej zakończy się to frustracją i konfliktem. Socjalizacja z izolacją to proces oparty na szacunku dla granic i emocji obu kotów. W skrócie – dajemy im czas, by najpierw się poznały, zanim będą musiały być razem.
Jak to wygląda w praktyce?
Na początku najważniejsze jest rozdzielenie kotów – zarówno fizycznie, jak i wizualnie. Nowy kot powinien mieć osobne pomieszczenie, w którym znajdzie wszystko, czego potrzebuje: kuwetę, miski, drapak, kryjówkę, zabawki. To jego bezpieczna przystań. W pierwszych dniach koty się nie widzą, ale zaczynają poznawać – poprzez zapach. Wymiana kocyków, poduszek czy zabawek między pomieszczeniami to pierwszy krok do tego, by zaczęły siebie rozpoznawać. Można też delikatnie przenosić zapachy na dłoniach – np. głaszcząc jednego kota, a potem drugiego (o ile to nie budzi protestów).
Kiedy reakcje na zapachy stają się neutralne (koty nie syczą, nie chowają się, nie reagują nerwowo), można przejść do kolejnego etapu – czyli zamiany terytoriów bez kontaktu wzrokowego. Nowy kot na krótko może wyjść ze swojego pokoju i zwiedzić resztę mieszkania, a rezydent – wejść do „pokoju gościnnego”. Taka zamiana pozwala na pogłębienie zapachowego poznania – i jednocześnie pozwala kotom „oswoić się z obecnością tego drugiego” bez stresu związanego z bezpośrednim spotkaniem.
Pierwsze spotkania? Ostrożnie.
Kiedy oba koty wykazują się spokojem – zarówno wobec zapachów, jak i wobec obecności drugiego kota w swoim terytorium – czas na pierwszy kontakt wzrokowy. Tu sprawdzają się lekko uchylone drzwi – dosłownie kilka centymetrów. Na początku pokazujemy sobie koty dosłownie na chwilę. Obserwujemy – czy ciało jest napięte? Czy któryś zaczyna warczeć, syczeć, chować się? Jeśli tak – wracamy do poprzedniego etapu. Jeśli nie – sukces! Można stopniowo wydłużać czas spotkań „na oko”.
Niektórzy opiekunowie pomijają ten krok i od razu przechodzą do otwartego kontaktu. Niestety, zbyt szybkie tempo może wywołać stres i nadwyrężyć budującą się dopiero tolerancję. Dlatego warto dać kotom możliwość bezpiecznego „czytania” siebie z dystansu.
Dobrą alternatywą dla uchylonych drzwi jest zamontowanie siatki lub kratki w futrynie. Dzięki niej koty mogą się obserwować bez fizycznego kontaktu. Dodatkowy plus? Widzimy całe ciało drugiego kota – a dla kociej komunikacji to ogromna różnica. Kiedy zwierzę widzi jedynie część drugiego osobnika (np. przez wąską szparę), dużo trudniej jest mu ocenić jego nastawienie i zamiary.
Stopniowe łączenie przestrzeni
Kiedy spotkania wzrokowe przebiegają spokojnie, można rozpocząć pierwsze wspólne sesje. Najlepiej, jeśli odbywają się one na terenie znanym obu kotom – lub naprzemiennie. Warto, by kot bardziej lękliwy mógł obserwować sytuację z góry (np. z półki, szafy czy parapetu), a kot wchodzący był na podłodze i nie miał możliwości wskoczenia do „strefy komfortu” drugiego.
Sesje powinny być krótkie, kontrolowane, z możliwością szybkiego przerwania. Dobrze jest mieć pod ręką zabawki, którymi można odciągnąć uwagę jednego z kotów, jeśli sytuacja zaczyna się robić napięta. Jeśli nowy kot jest wyjątkowo energiczny – przed spotkaniem warto go trochę „rozładować” przez zabawę.
Jeśli w domu mieszka więcej niż jeden kot, pierwsze spotkania warto przeprowadzać z najspokojniejszym rezydentem. To on może odegrać rolę pośrednika – pomóc w wymianie zapachów i obniżeniu napięcia.
Wspólna codzienność – krok po kroku
Kiedy koty zaczynają akceptować swoją obecność, czas na pełne współdzielenie przestrzeni. Początkowo tylko w obecności opiekuna. Potem – coraz dłużej, aż do zostawiania ich samych w domu na krótki czas. Zawsze warto po powrocie ocenić atmosferę: czy któryś się chowa, czy są jakieś ślady bójki, czy koty wyglądają na napięte?
Wciąż warto na noc oddzielać koty – szczególnie młodsze bywają wtedy nadaktywne, co może powodować konflikty. Dopiero gdy relacja między nimi wydaje się stabilna i spokojna również w godzinach porannych i wieczornych, można zrezygnować z nocnego rozdzielania.
Skąd wiadomo, że wszystko idzie dobrze?
Nie każda kocia przyjaźń wygląda jak z Instagrama. Koty nie muszą spać razem ani się myć, by się akceptowały. Dla doświadczonego oka oznaką sukcesu jest sytuacja, w której jeden kot może swobodnie chodzić po mieszkaniu, podczas gdy drugi odpoczywa – bez potrzeby ciągłego obserwowania, bez napięcia.
Czasem koty śpią na dwóch końcach tej samej kanapy, mijają się bez reakcji, bawią się razem z opiekunem, a gonitwy między nimi wyglądają jak zabawa, a nie walka. To wszystko są oznaki zdrowej relacji – nawet jeśli brakuje spektakularnych czułości.
Na koniec – trochę cierpliwości i wsparcia
Socjalizacja to nie wyścig. U młodych, towarzyskich kotów wszystko może pójść szybko i bezboleśnie. U starszych „jedynaków” proces może zająć nawet kilka miesięcy. Ważne, by nie przyspieszać na siłę i nie ignorować sygnałów stresu.
Możesz też wspierać cały proces przez feromony syntetyczne (np. Feliway), suplementy uspokajające oparte na tryptofanie lub… rozmowę z behawiorystą – nawet zanim pojawi się problem.
Bo najważniejsze w całym tym procesie jest nie to, żeby było „szybko”, tylko żeby było dobrze – i dla Ciebie, i dla Twoich kotów.
