Zachowania związane z nadmierną aktywnością u psów obserwuje się coraz częściej. Wbrew pozorom, nie każdy żywy, intensywnie reagujący pies musi być przypadkiem klinicznym. Przyczyn takiego stanu może być wiele, jednak bardzo często to sposób postępowania opiekuna odpowiada za pogłębianie problemu.
Nadpobudliwość wynika zazwyczaj z braku równowagi emocjonalnej. Dotyczy głównie zwierząt lękliwych albo tych, które przeszły trudne doświadczenia. W takich przypadkach pies ma problem z analizowaniem sytuacji — odbiera wiele bodźców jednocześnie, co prowadzi do przebodźcowania i trudności z regulowaniem emocji. Opiekun musi świadomie wspierać psa, reagować uważnie i odpowiednio planować każdy etap wspólnego funkcjonowania.
Rytm dnia nadaktywnego psa
Zwierzęta dobrze czują się w przewidywalnym środowisku. Rutyna działa stabilizująco, dlatego powtarzalność pory spacerów, jedzenia, odpoczynku i aktywności sprzyja wyciszeniu. Przypadkowość i częste zmiany w codziennym planie wzmagają rozdrażnienie i mogą prowadzić do dalszych problemów behawioralnych.
Oprócz stałego planu, istotne jest wprowadzenie jasnych zasad. Konsekwencja opiekuna porządkuje codzienne życie psa i chroni go przed nadmiarem napięcia wynikającego z niezrozumiałych dla niego sytuacji społecznych. Zwierzę, które wie, czego się od niego oczekuje, ma większe poczucie bezpieczeństwa i lepiej funkcjonuje w otoczeniu człowieka.
Ćwiczenia, które wspierają koncentrację
Szkolenie nadpobudliwego psa powinno być dobrze przemyślane i dostosowane do jego aktualnych możliwości. Jedna umiejętność na sesję treningową, stopniowe podnoszenie poziomu trudności oraz wyraźne, krótkie komendy ułatwiają naukę. Zbyt wysokie wymagania prowadzą do zniechęcenia, a w przypadku psów reaktywnych — do nasilenia niepożądanych zachowań.
Miejsce treningu również ma znaczenie. Praca z psem, który łatwo ulega rozproszeniu, powinna odbywać się w spokojnym otoczeniu. Ulica w centrum miasta, hałas i duży ruch mogą uniemożliwić skupienie się nawet na najprostszych zadaniach. Lepszym wyborem będzie park, zaciszna polana lub obrzeża osiedla.
Nagradzanie, które wspiera, a nie pobudza
Wzmacnianie właściwych zachowań powinno odbywać się w sposób, który nie powoduje nadmiernej ekscytacji. Zbyt intensywne nagrody, zwłaszcza wyjątkowo atrakcyjne smakołyki, mogą wybić psa ze stanu skupienia i utrudnić dalszy trening. Stopień pobudzenia powinien być dostosowany do trudności zadania: proste polecenia mogą być nagradzane bardziej emocjonująco, natomiast przy trudniejszych warto zadbać o spokój i wyciszenie.
Unikanie kar ma tu duże znaczenie. Karanie pogłębia stres, osłabia relację z opiekunem i może powodować frustrację. Zamiast tego warto przekierować uwagę psa, wzmacniać właściwe zachowania i dbać o to, by pies miał jasność co do oczekiwań. Dzięki temu buduje się jego pewność siebie, a wspólne ćwiczenia przestają być źródłem napięcia.
Rola opiekuna w procesie zmiany
Zachowanie psa w dużej mierze zależy od postawy człowieka, z którym żyje. Spokojna, opanowana osoba, która potrafi odpowiednio reagować na emocje psa, pomoże mu wrócić do równowagi nawet w trudnych sytuacjach. Kontrolowanie środowiska, unikanie przestymulowania i odpowiednia organizacja codziennych spacerów wspierają proces wyciszania.
Wybór miejsca do spaceru powinien uwzględniać możliwość spokojnej pracy i odpoczynku. Zbyt intensywna aktywność fizyczna, jak i jej niedobór, mogą wzmagać nadreaktywność. Należy uwzględniać predyspozycje rasy, ale też konkretną kondycję psychiczną danego psa. Warto do zabawy wprowadzać elementy, które zmuszają psa do myślenia — to lepszy sposób na zmęczenie niż wyłącznie bieganie za piłką.
Po zabawie dobrze sprawdza się spacer na dłuższej smyczy, podczas którego pies może swobodnie węszyć i eksplorować otoczenie. Takie aktywności angażują zmysły w sposób uspokajający. Po powrocie do domu należy psu umożliwić odpoczynek — najlepiej w cichym, wydzielonym miejscu. Masaż relaksacyjny lub spokojne głaskanie pomaga w wyciszeniu.
W codziennym funkcjonowaniu warto podawać psu gryzaki lub zabawki do wylizywania (np. kong), które działają antystresowo i sprzyjają samoregulacji.
