Mięso stanowi podstawę diety psów i kotów – nie tylko ze względu na ich drapieżną naturę, ale także z powodu biologicznych potrzeb organizmu. Choć współczesne karmy dla zwierząt zawierają wiele składników roślinnych, to produkty pochodzenia zwierzęcego pozostają najważniejszym źródłem białka, tłuszczu, witamin i minerałów. Właściwe zbilansowanie diety – zarówno pod względem ilości, jak i jakości mięsa – ma kluczowe znaczenie dla zdrowia i długowieczności czworonogów. W niniejszym tekście omówiono rolę mięsa w żywieniu psów i kotów, analizując m.in. wartości odżywcze różnych gatunków, zasady diety BARF, a także potencjalne zagrożenia wynikające z niedoborów lub nadmiarów poszczególnych składników.
Mięso jako niezbędny składnik diety psów i kotów
Zarówno psy, jak i koty są z biologicznego punktu widzenia drapieżnikami – psy jako fakultatywni mięsożercy, a koty jako bezwzględni mięsożercy. Oznacza to, że podstawą ich żywienia powinny być produkty pochodzenia zwierzęcego, w tym mięso, ryby i jaja.
Choć dzikie drapieżniki sporadycznie spożywają niewielkie ilości pokarmów roślinnych (zawartych m.in. w przewodzie pokarmowym ofiary), nie są one niezbędne do zaspokojenia ich potrzeb żywieniowych. Według wytycznych AAFCO (Association of American Feed Control Officials), psy i koty nie wymagają węglowodanów w swojej diecie.
Brak amylazy w ślinie u tych gatunków rekompensowany jest aktywnością enzymu trzustkowego. Dzięki temu mogą one częściowo wykorzystywać węglowodany, choć ich przyswajalność zależy od rodzaju. Dwucukry, takie jak laktoza czy sacharoza, są gorzej tolerowane i w nadmiarze mogą powodować biegunkę. Z kolei nadmiar cukrów złożonych często prowadzi do fermentacji w jelicie grubym, objawiającej się wzdęciami i gazami. W skrajnych przypadkach zbyt duża ilość węglowodanów może doprowadzić do problemów z trzustką, w tym do zapalenia.
Składniki odżywcze i zapotrzebowanie energetyczne psów
Psy potrzebują dziennie, w przeliczeniu na każdy kilogram masy ciała, około 4–5 g białka, 1–2 g tłuszczu oraz 10–15 g węglowodanów. U kotów energia pochodzi głównie z tłuszczów (około 40%) i białek (około 30–50%), a węglowodany stanowią u nich niewielki odsetek (nawet poniżej 10%).
Zapotrzebowanie na białko jest zmienne i zależy od wieku, kondycji i aktywności fizycznej zwierzęcia:
| Faza życia lub aktywność | Zalecana zawartość białka (%) |
|---|---|
| Szczenięta | 26–32 |
| Psy dorosłe (mało aktywne) | 18–22 |
| Psy wystawowe | ok. 25 |
| Psy sportowe, zaprzęgowe | 35–40 |
| Psy otyłe | 18–20 |
| Psy starsze | 18–20 |
| Suki karmiące | 28–32 |
Wartość biologiczna białka
Nie wszystkie białka są równe pod względem wartości odżywczej. Biologiczna wartość (BV) to wskaźnik, który określa stopień, w jakim białko może być wykorzystane przez organizm. Najwyższą wartość posiada białko jaja kurzego (BV = 100). Dla porównania:
- Mączka rybna: BV 76–90
- Mięso: BV 74–77
- Drożdże: BV 70
- Ryż: BV 70
- Odpady mięsne: BV 35–60
Zawartość białka w popularnych składnikach pokarmowych:
| Produkt | Białko (%) |
|---|---|
| Wołowina | 20–21 |
| Kurczak | 18 |
| Cielęcina | 20 |
| Konina | 21–22 |
| Jagnięcina | 18–19 |
| Twaróg | 16–17 |
| Jajo | 33 |
| Soja | 27,8 |
| Ryż | 6–7 |
| Jarzyny | 1–1,5 |
BARF – surowe podejście do żywienia
Dieta BARF (Biologically Appropriate Raw Food) to sposób żywienia oparty na surowym mięsie, podrobach, kościach i dodatkach warzywno-owocowych. Według tej koncepcji aż 60–80% posiłków powinny stanowić mięsne kości, a resztę mięso i podroby wraz z warzywami.
Mięso dzieli się według zawartości mioglobiny:
- Jasne: drób, królik, wieprzowina
- Różowe: jagnięcina, dzik, kaczka
- Czerwone: wołowina, cielęcina, konina
- Ciemne: dziczyzna (jeleń, bażant)
Kości są cennym źródłem wapnia, fosforu, metioniny i witamin z grupy B. Z kolei podroby, takie jak wątroba, serca czy nerki, dostarczają białka, tłuszczów i mikroskładników (np. witamin A, D, E, K, B12 oraz cynku i żelaza).
Rola ryb w diecie psa i kota
Ryby, zwłaszcza morskie, są świetnym źródłem białka i nienasyconych tłuszczów. Szczególnie polecane są sardynki i łosoś. Podawanie całych, zmielonych ryb z kośćmi ułatwia bilans wapnia i fosforu. Warto jednak unikać ryb zawierających tiaminazę (np. śledź, karp), która niszczy witaminę B1 – enzym ten ulega rozkładowi po obróbce cieplnej.
Nie należy karmić psów i kotów rybami marynowanymi, solonymi czy wędzonymi. Nadmiar tłustych ryb może prowadzić do nadmiernego spożycia witaminy D i problemów z mineralizacją kości.
| Gatunek ryby | Białko | Tłuszcz | Witamina D |
|---|---|---|---|
| Łosoś | 18,4 g | 10 g | 30 µg |
| Śledź | 18,1 g | 14,5 g | 10,7 µg |
| Flądra | 18,1 g | 1,6 g | 0,8 µg |
Niedobór i nadmiar białka
Zbyt niska zawartość białka w diecie może powodować: spadek odporności, problemy z rozwojem u młodych zwierząt, a także prowadzić do wyniszczenia organizmu. Z kolei jego nadmiar, szczególnie u szczeniąt ras dużych, może skutkować zbyt szybkim wzrostem i problemami kostno-stawowymi. U dorosłych psów z nadmiarem białka mogą pojawić się problemy z nerkami.
Zalecane dzienne spożycie białka pełnowartościowego:
- Psy dorosłe: 1,6 g/kg masy ciała
- Psy rosnące: 3,8 g/kg
- Suki w ciąży (II połowa): 5,7 g/kg
- Suki karmiące: nawet do 12,4 g/kg
