Wiele ryb, zwłaszcza egzotycznych gatunków, zachwyca intensywnym, naturalnym ubarwieniem. Z kolei te bardziej pospolite często mają mniej wyraziste kolory. Czy da się to zmienić? Tak – odpowiednio dobrana dieta może znacząco wpłynąć na ich wygląd.
Skąd biorą się kolory u ryb?
Barwa ryb nie jest przypadkowa – wynika z budowy ich skóry. Skóra składa się z dwóch głównych warstw: naskórka (zewnętrzna) i skóry właściwej (wewnętrzna), która wytwarza łuski. To właśnie w skórze właściwej znajdują się komórki barwnikowe odpowiedzialne za kolor.
Kolory ryb mogą mieć dwa pochodzenia:
- chemiczne – wynikające z obecności pigmentów, które pochłaniają część światła, a resztę odbijają, tworząc barwy widoczne dla oka, np. czarną, żółtą, czerwoną czy pomarańczową;
- strukturalne – powstające dzięki strukturze białek w skórze, które rozszczepiają światło niczym miniaturowe pryzmaty, dając barwy takie jak niebieski, zielony czy fioletowy.
Wpływ diety na ubarwienie
Część pigmentów organizm ryby może wytwarzać sam, ale wiele z nich musi dostarczyć z pożywieniem. Najważniejszą grupą związków wpływających na kolor są karotenoidy – naturalne barwniki odpowiedzialne za barwy żółte, pomarańczowe i czerwone. Ryby nie potrafią ich syntetyzować, dlatego kluczowe znaczenie ma skład ich diety.
Im więcej karotenoidów w pokarmie, tym intensywniejsze ubarwienie ryby. To właśnie dlatego producenci wysokiej jakości karm oferują specjalistyczne pokarmy wybarwiające.
Co zawierają pokarmy wybarwiające?
Pokarmy te są bogate w karotenoidy – naturalne związki, których znamy ponad 700 rodzajów. Występują głównie u roślin, ale również u niektórych grzybów i bakterii. Zwierzęta, w tym ryby, nie produkują ich samodzielnie – gromadzą je wyłącznie z pożywienia.
Największą ilość karotenoidów znajdziemy w warzywach, zwłaszcza tych o intensywnych barwach: marchwi, papryce, dyni, pomidorach, ale też w groszku, sałacie czy szpinaku. W świecie wodnym bogate w karotenoidy są niektóre algi oraz skorupiaki – zarówno planktonowe, jak i większe, np. krewetki, homary i ich jaja.
Te składniki wykorzystywane są w karmach dla ryb ozdobnych. Konkretne proporcje i receptury są ściśle strzeżoną tajemnicą producentów, ale najczęściej stosuje się dwa główne związki: beta-karoten oraz astaksantynę.
Beta-karoten – coś więcej niż kolor
Beta-karoten to prekursor witaminy A, która odgrywa ważną rolę w prawidłowym wzroście ryb oraz wspiera ich układ odpornościowy. Znaleźć go można w takich warzywach jak marchew, czerwona papryka czy dynia. W produktach dla ryb często stosuje się właśnie te składniki – dodaje się także zielony groszek.
Co ciekawe, beta-karoten działa nie tylko na ryby – jego nadmiar u ludzi może prowadzić do pomarańczowego zabarwienia skóry i paznokci (np. po zbyt dużej ilości soku marchewkowego). Choć efekt ten jest niegroźny, pokazuje, jak silny wpływ może mieć ten barwnik.
Astaksantyna – siła z głębin
Drugim kluczowym barwnikiem jest astaksantyna – intensywnie czerwony pigment powszechnie występujący w oceanach. Wytwarzają go niektóre algi, a potem trafia on do organizmów morskich, takich jak kryl, krewetki, langusty, homary czy ryby, które się nimi żywią. To właśnie astaksantyna odpowiada za charakterystyczne zabarwienie mięsa łososia.
Astaksantyna działa nie tylko na kolor – wspiera wzrost i pełni funkcję silnego przeciwutleniacza, chroniąc komórki ryb przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Co ważne, zarówno beta-karoten, jak i astaksantyna mogą być pozyskiwane syntetycznie, jednak ich sztuczne wersje są gorzej przyswajalne i mniej skuteczne. Dlatego warto wybierać produkty oparte na naturalnych źródłach tych barwników.
Dla jakich ryb pokarm wybarwiający będzie najlepszy?
Pokarmy wybarwiające warto podawać przede wszystkim rybom o ciepłych kolorach – czyli żółtych, pomarańczowych i czerwonych. Należą do nich m.in.:
- mieczyki,
- zmienniaki (platki),
- dyskowce,
- brzanki,
- prętniki,
- gurami,
- złote rybki,
- karpie koi,
- karasie,
- złote liny,
- orfy.
Na tego rodzaju karmę dobrze reagują również krewetki – u nich efekty mogą być zauważalne jeszcze szybciej niż u ryb.
Naturalne dodatki do diety
Oprócz gotowych pokarmów, warto uzupełniać dietę ryb również w naturalne produkty. Doskonałym przykładem są suszone liście drzew: dębu, buka oraz migdałecznika morskiego (ketapang). Nie tylko poprawiają barwy, ale również korzystnie wpływają na wodę i zdrowie ryb.
