Felsuma madagaskarska to jaszczurka dzienna, aktywna i terytorialna, która dobrze odnajduje się w warunkach terraryjnych. Jej zielone ubarwienie, zdolność wspinania się po pionowych powierzchniach i szybkie reakcje sprawiają, że to jeden z ciekawszych gatunków do obserwacji. Utrzymanie felsumy wymaga znajomości jej potrzeb i przygotowania odpowiedniego środowiska – zarówno pod względem przestrzeni, jak i mikroklimatu.
Tekst zawiera informacje dotyczące pochodzenia felsumy, budowy terrarium, warunków cieplnych i wilgotności, żywienia oraz formalnych aspektów zakupu.
Jak wygląda felsuma madagaskarska i skąd pochodzi?
Felsuma madagaskarska (Phelsuma grandis) to przedstawiciel rodziny gekonowatych, który naturalnie występuje na północnym Madagaskarze oraz na niektórych wyspach Oceanu Indyjskiego, m.in. na archipelagu Komorów. W naturze zasiedla przede wszystkim wilgotne lasy tropikalne, ogrody i zadrzewienia w pobliżu ludzkich osiedli, gdzie z łatwością znajduje pokarm i miejsca do ukrycia.
To dzienna jaszczurka nadrzewna, której wygląd przyciąga uwagę nie tylko pasjonatów terrarystyki. Ciało felsumy pokrywa intensywnie zielona skóra, często z czerwonymi plamkami w okolicach głowy, karku i grzbietu. Brzuch ma barwę kremową lub jasnożółtą, a oczy są stosunkowo duże, z pionową źrenicą i bez ruchomych powiek. Otwory uszne są dobrze widoczne, a palce zakończone przylgami umożliwiają swobodne poruszanie się po pionowych powierzchniach, takich jak szyby czy liście.
Dorosłe osobniki osiągają długość około 25–30 cm, wliczając ogon, przy czym samce są zazwyczaj większe i masywniej zbudowane od samic. Oprócz rozmiarów różnice płciowe widoczne są także w budowie głowy i obecności wyraźnych porów udowych u samców. W warunkach naturalnych felsumy prowadzą aktywny tryb życia w ciągu dnia, a noce spędzają w kryjówkach lub wśród gęstej roślinności.
Terrarium dla felsumy madagaskarskiej
Felsuma madagaskarska to jaszczurka typowo nadrzewna, dlatego wymaga terrarium o układzie pionowym. Najważniejszym kryterium nie jest powierzchnia podstawy, lecz wysokość – to ona umożliwia zwierzęciu naturalne wspinanie się po konarach i liściach. Dla jednego dorosłego osobnika minimalne wymiary to 50 × 50 × 80 cm (szerokość × głębokość × wysokość). W przypadku trzymania pary należy przewidzieć przestrzeń co najmniej 60 × 60 × 100 cm.
Konstrukcja powinna zapewniać bardzo dobrą wentylację, co zapobiega zastojowi wilgoci i rozwojowi pleśni. Dobrym rozwiązaniem są terraria z wentylacją grawitacyjną – dolny wlot powietrza i górna siatka tworzą naturalny obieg. Można również zastosować boczne kratki wentylacyjne, o ile nie zaburzają stabilności warunków cieplnych.
Jako podłoże sprawdza się mieszanka włókna kokosowego, torfu i kory, która dobrze zatrzymuje wodę, a przy tym nie pyli. Należy unikać piasku, żwiru oraz gotowych mieszanek z ostrymi składnikami, które mogą powodować urazy pyska lub kończyn.
Terrarium powinno zostać umieszczone z dala od przeciągów, źródeł hałasu i gwałtownych zmian temperatury. W przypadku młodych osobników lub większej ilości zwierząt warto rozważyć dostosowanie terrarium do etapu życia lub potrzeb konkretnego osobnika – nie zawsze standardowe wymiary będą odpowiednie.
Jakie ogrzewanie i oświetlenie powinna mieć felsuma?
Felsuma madagaskarska potrzebuje odpowiednich warunków termicznych i dostępu do światła UVB, które umożliwia syntezę witaminy D3. W terrarium powinny być zamontowane dwie lampy – grzewcza i UVB, najlepiej w górnej części zbiornika, w pobliżu strefy wygrzewania.
Lampa grzewcza musi być zabezpieczona w taki sposób, by felsuma nie miała z nią bezpośredniego kontaktu. Można ją zamontować na siatce przykrywającej terrarium lub wewnątrz zbiornika, w osłonie z metalowego klosza. Brak zabezpieczenia grozi poparzeniem zwierzęcia, ponieważ felsumy nie unikają gorących powierzchni instynktownie.
Temperatura tuż pod lampą powinna wynosić około 28–30°C. W terrarium musi być zachowany wyraźny gradient – cieplejsza strefa pod lampą i chłodniejsza w przeciwległym końcu zbiornika. W najzimniejszych miejscach temperatura nie może spadać poniżej 25°C. Po wyłączeniu oświetlenia nocą dopuszczalny jest spadek do temperatury pokojowej, czyli około 18–20°C.
Obok lampy grzewczej montuje się źródło światła UVB. W przypadku felsum sprawdza się świetlówka 6%, która powinna być umieszczona na tyle blisko, by światło docierało do wygrzewającej się jaszczurki – bez przeszkód w postaci szyb czy gęstych osłon. Lampa UVB stopniowo traci swoje właściwości, nawet jeśli nadal świeci, dlatego należy ją wymieniać co 6–12 miesięcy, w zależności od producenta.
Obie lampy świecą przez 12–14 godzin dziennie. Po zmroku powinny być wyłączane całkowicie. W utrzymaniu stałego cyklu pomaga programator czasowy – raz ustawiony, sam będzie włączał i wyłączał oświetlenie każdego dnia.
Jak powinno być wyposażone terrarium dla felsumy?
Felsuma madagaskarska spędza większość czasu w górnych partiach terrarium, dlatego jego wyposażenie musi odpowiadać potrzebom gatunku nadrzewnego. Przestrzeń powinna być zaaranżowana tak, by jaszczurka mogła swobodnie się wspinać, obserwować otoczenie i korzystać z wyższych partii zbiornika.
Gałęzie, konary i bambusowe tyczki – najlepiej umieszczać je ukośnie i na różnych wysokościach. Powinny być stabilne, suche i solidnie przymocowane. Dobrze, jeśli prowadzą w stronę strefy grzewczej, bo to właśnie tam felsuma najchętniej przebywa.
Tło strukturalne lub korek – ułatwia wspinaczkę i daje dodatkową przestrzeń użytkową. Struktura tła nie powinna być zbyt porowata, żeby nie gromadziła zanieczyszczeń ani wilgoci.
Roślinność – żywe rośliny zwiększają wilgotność i poprawiają mikroklimat w terrarium. Najczęściej stosuje się fikusy, epipremnum, bromelie, zielistki, filodendrony, skrzydłokwiaty i paprocie. Warto wybrać gatunki odporne na wilgoć i niegroźne w przypadku ewentualnego skubania. Sztuczne rośliny też mogą być użyteczne, szczególnie w miejscach trudnych do podlewania.
Kora, liście i naturalne dekoracje – pozwalają stworzyć kryjówki i przestrzenie półcieniste, które pełnią funkcję miejsc odpoczynku. Felsuma lubi zmieniać wysokość przebywania w zależności od pory dnia i potrzeb termicznych.
Miseczka z wodą – nie każdy osobnik będzie z niej korzystał, ale powinna się znajdować w terrarium. Felsumy piją głównie wodę zraszaną z liści, ale dostęp do czystej wody w niskim, stabilnym pojemniku jest obowiązkowy.
Higrometr i termometr – umożliwiają kontrolę warunków panujących w zbiorniku. Najlepiej zamontować je w różnych strefach – ciepłej i chłodnej – żeby precyzyjnie monitorować zakres temperatur i wilgotność.
Warunki i wilgotność w terrarium felsumy madagaskarskiej
Wilgotność powinna utrzymywać się na poziomie 60–80%. Najprostszym sposobem jej kontrolowania jest codzienne zraszanie wnętrza terrarium wodą – rano i wieczorem. Do tego celu najlepiej stosować przefiltrowaną lub odstana wodę, bez dodatku chloru. Krople wody osadzające się na liściach roślin i ścianach zbiornika pełnią dodatkową funkcję – felsuma zlizuje je, zaspokajając w ten sposób pragnienie. Stała obecność miski z wodą to tylko uzupełnienie.
Zbyt niska wilgotność powoduje problemy z linieniem, odwodnienie i spadek aktywności. Z kolei nadmierna wilgoć, utrzymująca się przez długi czas, sprzyja rozwojowi pleśni i bakterii. Dlatego konieczna jest codzienna obserwacja nie tylko parametrów, ale też zachowania zwierzęcia.
W ciągu dnia należy również usuwać resztki pokarmu i odchody. Gromadzące się zanieczyszczenia to źródło patogenów, które w środowisku o podwyższonej wilgotności szybko się namnażają. Raz w tygodniu warto przeprowadzić bardziej dokładne czyszczenie dekoracji i powierzchni, a raz na kilka miesięcy – pełne odświeżenie terrarium, z wymianą podłoża włącznie.
Co je felsuma madagaskarska? Pokarm i suplementacja
Felsuma madagaskarska żywi się owadami oraz owocami. Dieta powinna być urozmaicona i dopasowana do wieku jaszczurki – młodsze osobniki wymagają większego udziału owadów, u dorosłych można wprowadzać więcej składników owocowych.
Wśród owadów karmowych stosuje się:
- świerszcze,
- karaczany (tureckie, argentyńskie, szare),
- młynarki,
- szarańczę,
- muszki owocowe (dla młodych osobników).
Owady powinny być żywe i odpowiedniej wielkości – nie większe niż rozstaw oczu jaszczurki. Przed podaniem należy je odpowiednio wzbogacić (gut loading), czyli nakarmić wartościowym pokarmem.
Elementem uzupełniającym są owoce i gotowe mieszanki owocowe. Felsumy chętnie zjadają papki z mango, figi, kiwi, arbuza, brzoskwini czy moreli. Warto też stosować gotowe karmy w proszku przeznaczone specjalnie dla gekonów tropikalnych. Takie mieszanki zawierają składniki mineralne, witaminy i są dobrze przyswajalne.
Każdy pokarm pochodzenia zwierzęcego wymaga suplementacji.
- Wapń bez dodatku witaminy D3 – przy każdym karmieniu owadami.
- Preparat witaminowy z D3 – raz w tygodniu.
U dorosłych osobników można zaobserwować tzw. woreczki wapniowe pod pachami. Ich obecność świadczy o prawidłowym poziomie wapnia w organizmie.
Cena felsumy madagaskarskiej i dokumentacja CITES
Cena felsumy madagaskarskiej zwykle mieści się w przedziale 250–500 zł. Wpływ na wartość mają m.in. odmiana barwna, wiek zwierzęcia oraz to, czy pochodzi z hodowli amatorskiej, czy profesjonalnej. Rzadziej spotykane morfy lub osobniki o wyjątkowo intensywnym ubarwieniu mogą kosztować więcej.
Felsuma madagaskarska objęta jest ochroną na mocy konwencji CITES (załącznik II), dlatego jej zakup wiąże się z obowiązkiem posiadania stosownej dokumentacji potwierdzającej legalne pochodzenie. Sprzedawca powinien wydać świadectwo CITES, które zawiera dane identyfikacyjne zwierzęcia i hodowli.
Po zakupie należy zgłosić posiadanie gada w odpowiednim urzędzie, zazwyczaj w wydziale ochrony środowiska starostwa powiatowego lub urzędu miasta. Termin zgłoszenia jest określony przepisami lokalnymi, ale najczęściej wynosi 14 dni.
