Choć psy i koty towarzyszą ludziom od dawna, ich potrzeby żywieniowe wciąż bywają źle rozumiane. Wielu właścicieli kieruje się intuicją albo reklamą, nie zawsze zdając sobie sprawę, że niektóre domowe praktyki mogą zwierzętom bardziej szkodzić niż pomagać. Ten tekst pokazuje, jak udomowienie wpłynęło na sposób odżywiania się psów i kotów, dlaczego nie wszystkożerność u psa to pojęcie względne, oraz jak dobra dieta przekłada się na zdrowie i długość życia naszych pupili.
Ewolucja diety psów i kotów
Wiedza na temat historii udomowienia psów i kotów oraz różnic w ich budowie anatomicznej i fizjologii powinna być spójna i szeroko dostępna. Niestety, wiele firm produkujących karmy – niezależnie od ich jakości – przekazuje jedynie wycinkowe informacje na temat prawidłowego żywienia zwierząt domowych.
Zarówno psy, jak i koty, to gatunki, które od tysięcy lat żyją blisko człowieka – proces ich udomowienia trwał od 5 do 15 tysięcy lat. Udomowienie następowało stopniowo, w wyniku wielopokoleniowej współegzystencji ludzi i zwierząt oraz poprzez kontrolowaną selekcję hodowlaną. Wpłynęło to znacząco na zmiany w wyglądzie, zachowaniach i sposobie odżywiania się tych zwierząt. Nawet osobniki, które powracają do dzikiego trybu życia, nie odzyskują od razu dawnych instynktów i muszą się wielu rzeczy nauczyć na nowo. Odpowiedzialność za ich dobrostan – obejmujący m.in. zdrowie, schronienie, odpowiednią dietę i możliwość realizowania naturalnych zachowań – spoczywa więc na właścicielach. Warunki stworzone przez człowieka umożliwiły tym zwierzętom znacznie dłuższe życie – średnio dwa do trzech razy dłuższe niż w naturze. Z tego względu opiekując się psem czy kotem, warto pamiętać o ich pochodzeniu, bo wpływa to na sposób ich karmienia i potrzeby żywieniowe.
Pies jako wszystkożerca – ale z ograniczeniami
Choć psy mogą spożywać zarówno produkty pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego, nie oznacza to, że są odporne na działanie wszystkich składników pokarmowych. Niestety, często uznaje się je za „kosze na resztki”, co skutkuje podawaniem im produktów zupełnie nieprzystosowanych do ich układu pokarmowego. Niewskazane są m.in. warzywa cebulowe i kapustne, owoce takie jak cytrusy czy awokado, a także nieświeże pieczywo czy smażone mięso i wędliny. Takie jedzenie może prowadzić do zatrucia lub przewlekłych problemów zdrowotnych, które często ujawniają się dopiero po latach.
Naturalna dieta a skład karmy
W warunkach naturalnych psy żywiły się małymi zwierzętami – ptakami, gryzoniami, czasem większą zdobyczą. Po upolowaniu ofiary zaczynały konsumpcję od narządów wewnętrznych, które zawierają resztki strawionej przez przeżuwacza roślinności – odpowiednikiem tego są dziś przetworzone zboża (np. ryż, kukurydza, pszenica). Ziarna poddane odpowiedniej obróbce termicznej dostarczają nie tylko węglowodanów, ale też witamin, minerałów i błonnika, wspomagając trawienie i odporność. Nazywanie ich „wypełniaczami” jest błędne – wartość tych składników zależy głównie od ich jakości i przetworzenia.
Z kolei warzywa i owoce powinny stanowić tylko niewielki dodatek (do 5% diety), a dieta oparta wyłącznie na mięsie prowadzi do niedoborów i problemów trawiennych. Psy żywione w ten sposób mogą cierpieć z powodu braku równowagi składników odżywczych, co przekłada się na obniżenie odporności i pogorszenie ogólnego stanu zdrowia. Właściwe proporcje i suplementacja są więc niezbędne.
Zasady karmienia – nie tylko co, ale i jak
Psy w naturze polowały w grupach i miały określone role. Dzisiejsze psy, choć udomowione, wciąż wykazują instynkty związane z pracą i zdobywaniem pożywienia. Karmienie psa w sposób angażujący jego umysł (np. za pomocą zabawek interaktywnych czy misek-łamigłówek) sprzyja jego dobrostanowi i redukuje stres. Warto karmić psa 2–5 razy dziennie, a miskę z jedzeniem usuwać, jeśli posiłek nie został zjedzony. Taka strategia pozwala uniknąć przejadania się i problemów z wagą. Psy, zwłaszcza ras pierwotnych, mogą okresowo pościć, co jest zgodne z ich naturalnym rytmem.
Dostosowanie diety do psa
Każdy pies ma inne potrzeby żywieniowe, wynikające z jego wieku, rasy, aktywności fizycznej i stanu zdrowia. Właściwe odżywianie powinno uwzględniać te czynniki. Nowoczesne karmy często zawierają funkcjonalne dodatki, takie jak: L-karnityna (wspomagająca metabolizm tłuszczów), tauryna (ważna dla serca), kwasy tłuszczowe omega-3 (korzystne dla skóry i sierści), a także różnorodne źródła białka zwierzęcego (kurczak, jagnięcina, łosoś). Odpowiednie włókna pokarmowe (np. z buraka, owsa, cykorii) wspierają florę jelitową i odporność.
Międzynarodowe organizacje, takie jak AAFCO czy FEDIAF, podkreślają wagę dopasowania żywienia do etapu życia psa – szczeniaki, dorosłe psy i seniorzy mają zupełnie różne potrzeby energetyczne, które mogą się różnić nawet o 50%. Dlatego zaleca się wybór karm dostosowanych do wieku i trybu życia zwierzęcia, zamiast częstych zmian pokarmu, które mogą zaburzać równowagę metaboliczną psa.
