Szczury – ciekawskie i inteligentne gryzonie

Jak świat światem zawsze istnieli ludzie, którzy panicznie bali się szczurów. Być może zostało nam to z czasów średniowiecznych, gdzie szczur (a raczej jego pchła Xenopsylla cheopis) oznaczała czarną śmierć. Albo może najzwyczajniej w świecie szczury kojarzą się tylko ze szkodnikami. Na całe szczęście dziś istnieją też grupy zapalonych hodowców i osób zakochanych w szczurach od uszu po sam kraniec ogonka.

Joanna Merta-Krawczyk

Biolog środowiskowy i sądowy

Rodzaj szczur (Rattus) obejmuje kilkadziesiąt gatunków. Dziś skupimy się na dwóch z nich: szczurze wędrownym (Rattus norvegicus) oraz szczurze śniadym, zwanym również domowym lub czarnym (Rattus rattus). Dlaczego właśnie one? Ponieważ znane nam dziś piękne rasy szczurów wywodzą się właśnie od tych dzikich kuzynów. Oba gatunki można spotkać praktycznie wszędzie. Często są dla siebie nawzajem konkurencją. Szczur śniady występuje zazwyczaj na terenach przybrzeżnych, gęsto zamieszkałych, w miejscach, gdzie cumują statki – dlatego jest nieraz nazywany szczurem okrętowym. Szczur wędrowny lepiej się czuje w klimacie nieco chłodniejszym. Oba jednak najprawdopodobniej przybyły na prawie wszystkie kontynenty statkami z Azji.

Pomimo iż oba gatunki najbardziej lubią przebywać w pobliżu osad ludzkich, to nieco różnią się preferencjami. Szczur śniady zdecydowanie częściej będzie występować w pasach przybrzeżnych, skąd może wyruszyć w dalszą podróż na statkach. Rattus rattus doskonale się wspina i może zamieszkiwać najwyższe kondygnacje budynków, ale i również zalesione obszary. Kiedyś był bardzo powszechny w miastach i na wsiach, ale został wyparty przez bardziej agresywnego krewniaka – szczura wędrownego. I to właśnie Rattus norvegicus jest praktycznie wszędzie. Tam, gdzie są ludzie, tam jest i on. Tego szczura można spotkać zarówno na wysypisku śmieci, w piwnicach, w kanałach ściekowych, jak i na polach i w lasach.

Szczury to całkiem spore gryzonie. Szczur wędrowny może ważyć nawet 0,5 kg i mierzyć do 40 cm. Szczur śniady jest mniejszy, ma jednak zdecydowanie dłuższy ogon (pomaga mu w utrzymaniu równowagi podczas wspinaczki). Naturalnie szczury mają ciemną barwę futra (czarną, brązową), jednak istnieje cała masa ras różniących się zarówno barwą, jak i długością sierści. W handlu spotykane są przeróżne odmiany.

  • Ze względu na typ sierści szczury dzielimy na:
    „Standardy” – o przylegającej sierści, krótkiej i gładkiej,
  • sphinx – bezwłose,
  • satin – o sierści delikatnej, miękkiej, z połyskiem,
  • fuzz – z charakterystycznym „meszkiem”,
  • rex – o sierści falistej i kręconej;
  • inne, np. długowłose.
  • Szczury mogą mieć też różną barwę sierści (jednolite, wielobarwne). Mają też różne kolory oczu i wielkości uszu (np. odmiana dumbo).

U szczurów występuje poligynandria. Oznacza to, że wiele samców kryje wiele samic. U szczurów nie ma więc miejsca na sentymenty i wielkie miłości. Jeśli mamy w klatce kilka osobników różnej płci, to z pewnością zakończy się to zwiększeniem hodowli. Przeciętna samica w warunkach naturalnych może rodzić nawet siedem razy w roku, a w miocie występuje około 8 młodych. U samic występuje ruja poporodowa, co przyczyniło się do bardzo dużego wzrostu liczebności tych gryzoni. Jeśli kilka samic ma w tym samym czasie miot, to wszystkie szczury opiekują się młodymi niezależnie, czy to ich potomstwo, czy nie. W grupach zdarzają się osobniki dominujące. Młode osiągają dojrzałość płciową już od 3 – 5 miesiąca życia. W niewoli szczury dożywają nawet 4 lat, na wolności są to zazwyczaj 1 – 2 lata.

Szczury najbardziej aktywne są nocą i o zmierzchu. Wyruszają wówczas na eskapady w poszukiwaniu pożywienia. Mają doskonałą pamięć, co pomaga im odnaleźć drogę w zawiłych korytarzach rur, sieci kanalizacyjnych czy tuneli. Z pewnością wielu z Was zna opowieści o “szalonych naukowcach”, którzy testowali szczury w specjalnych labiryntach. Ich niesamowita pamięć i zdolność orientacji fascynują badaczy od lat.

Szczury mają niesamowity węch (zwłaszcza Rattus norvegicus). Służy im głównie do poszukiwania pożywienia i rozpoznawania osobników w stadzie. Szczury są w stanie wyczuć bardzo drobne wibracje ziemi i znaleźć drogę przez całkowitą ciemność przy pomocy łapek i wąsów. Między sobą komunikują się wokalnie, gdy czują się zagrożone lub gdy są… zadowolone. Wytwarzają też specyficzny zapach, którym znakują swoje terytorium.

Szczury są wszystkożerne. Mają jednak swoje naturalne preferencje. Szczur śniady jest głównie roślinożerny (ziarnożerny), ale wspomaga swoją dietę owadami. Szczur wędrowny w czasach obecnych, można powiedzieć, że je to, co człowiek wyrzuci. Zwierzęta te potrafią polować na myszy, pisklęta czy małe jaszczurki. Znane są też przypadki, gdy atakowały niemowlaki (!). Pomimo iż większość jego diety stanowią rośliny, to szczur wędrowny zdecydowanie będzie preferować mięso, jeśli tylko będzie miał taką możliwość. Na szczęście dla naszych hodowlanych podopiecznych są dostępne specjalnie zbilansowane mieszanki karmowe.

Zamawiając szczury do naszego sklepu, przy dostawie zawsze warto sprawdzić stan ich zdrowia. Łysiejące fragmenty, zlepiona sierść, kichanie czy zaropiałe oczy świadczą o tym, że zwierzę było przetrzymywane w złych warunkach. Dużą rolą pracowników sklepu jest pozytywne nastawienie do tych zwierząt. Źle traktowany szczur z pewnością będzie miał trudności adaptacyjne u nowego właściciela, może być też agresywny, a wówczas klient może wrócić do nas z pretensjami i reklamacją.

Sprzedając klatkę, sugerujmy zawsze tę większą, najlepiej z pięterkami. Szczury bardzo lubią się wspinać, więc sama klatka będzie już dla nich placem zabaw. Nie zapomnijmy o miskach, które muszą być ciężkie i odporne na gryzienie. Na podściółkę wybierajmy produkty naturalne, bardzo chłonne i wiążące zapachy. Wybierając najbardziej popularne podłoże – trociny – wskazujemy te odpylone i grube. Pellet drewniany mieszamy z miękkim podłożem. Stosowanie siana jako jedynej podściółki nie jest dobrym pomysłem, gdyż siano szybko wilgotnieje i po krótkim czasie nieprzyjemnie pachnie. Można je stosować jako dodatek.

Do wyposażenia możemy zaproponować jeszcze specjalne hamaki. Starajmy się unikać kołowrotków, zwłaszcza tych ze szczebelkami. Standardowe kołowrotki są zwykle za małe dla szczura, a szczebelki mogą być przyczyną kontuzji (np. złamania) ogona.

Szczury to inteligentne i piękne zwierzęta. Wielu hodowców jest zachwyconych ich zachowaniem i tym, jak bardzo potrafią przywiązać się do właściciela.

Zamawiając szczury do naszego sklepu, przy dostawie zawsze warto sprawdzić stan ich zdrowia. Łysiejące fragmenty, zlepiona sierść, kichanie czy zaropiałe oczy świadczą o tym, że zwierzę było przetrzymywane w złych warunkach.

Starajmy się unikać kołowrotków, zwłaszcza tych ze szczebelkami. Standardowe kołowrotki są zwykle za małe dla szczura, a szczebelki mogą być przyczyną kontuzji (np. złamania) ogona.

Podziel się:

Spis treści

Najnowsze:

Opieka nad kocim seniorem – część 1

Dzięki współczesnym zdobyczom medycyny weterynaryjnej, lepszemu żywieniu i większej świadomości opiekunów w zakresie odpowiedniej opieki nad zwierzakami nasi koci towarzysze są z nami coraz dłużej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *